2009/Aug/22

เมื่อพูดถึงเอื้องแสดลำไย คงไม่มีใครรู้จัก ทั้งนี้เพราะคนส่วนใหญ่จะเรียกว่าเอื้องครั่งแสดน้อย แต่ก่อนที่จะพูดถึงเอื้องลำไย คงต้องมาศึกษากล้วยไม้กลุ่มเอื้องแสดเสียก่อน

กล้วยไม้ในกลุ่มเอื้องสายเป็นกล้วยไม้สกุล (genus) หวาย (Dendrobium) section Dendrobium หรือ Eugenanthe ซึ่งขอเรียกชื่อหลังเพื่อจะได้ไม่สับสนกับชื่อสกุล แม้ว่าในกลุ่มนี้จะไม่ได้เป็นสายเสียทุกชนิด และกล้วยไม้ที่ห้อยเป็นสายก็ไม่ได้อยู่ในกลุ่มนี้ทั้งหมด แต่คำว่าเอื้องสายก็ถือเป็นชื่อเฉพาะไปแล้ว โดยหมายถึงกล้วยไม้สกุล Dendrobium section Eugenanthe เช่นเอื้องสายหลวง (Dendrobium anosmum Lindl.) เอื้องสายน้ำผึ้ง (Dendrobium primulinum Lindl.) เอื้องสายน้ำครั่ง หรือเอื้องครั่งสายสั้น (Dendrobium parishii Rchb.f.) ในกลุ่มเอื้องสายนี้ยังมีกลุ่มย่อยๆ อีก ซึ่งไม่ได้ตั้งชื่อกลุ่มชัดเจน แต่มีลักษณะร่วมบางอย่างที่เห็นได้ชัด เช่นกลุ่มย่อยเก๊ากิ่ว มีเอื้องเก๊ากิ่ว (Dendrobium nobile Lindl.) เอื้องคำกิ่ว (Dendrobium signatum Rchb.f.) ซึ่งมีลำต้นตั้งหรือเอน ไม่ได้ห้อยย้อยเหมือนเอื้องสายอื่นๆ

นอกจากนี้แล้วยังมีอีกกลุ่มย่อยหนึ่งที่น่าสนใจทีเดียว เนื่องจากมีสีส้มหรือแสด ซึ่งไม่ค่อยพบในกล้วยไม้สกุล Dendrobium ได้แก่กลุ่มย่อยเอื้องแสด ประกอบด้วยเอื้องแสด (Dendrobium unicum Seidenf.) เอื้องแสดน้อย (Dendrobium lamyaiae Seidenf.) และเอื้องแสดใหญ่ (Dendrobium dickasonii L.O.Williams) กลุ่มย่อยนี้มีดอกสีส้มแสด กลีบเลี้ยงและกลีบดอกเรียวยาวและม้วน กลีบปากเป็นรูปรียาว ความแตกต่างที่สำคัญคือเอิ้องแสด (Dendrobium unicum Seidenf.) มีลำต้นเรียวยาว และกลีบปากกว้างเป็นรูปช้อน สีขาวนวล และลายมักไม่ชัดเจน



เอื้องแสดน้อย (Dendrobium lamyaiae Seidenf.) มีลำที่อ้วนสั้น กลีบปากเรียวยาว พื้นสีขาว และลายชัดเจนมากกว่าชนิดอื่นๆ ด้วย



เอื้องแสดใหญ่ หรือเอื้องแสดพม่า (Dendrobium dickasonii L.O.Williams) ทั้งต้นและดอกมีขนาดใหญ่ กลีบปากค่อนข้างกว้างและพื้นกลีบมีสีส้ม



แต่ เดิมก็ไม่รู้จักเอื้องแสดน้อย เพราะกล้วยไม้กลุ่มย่อยนี้พบน้อยในธรรมชาติ ไม่เป็นที่นิยมปลูกเลี้ยงกันนัก และไม่ค่อยมีการนำมาผสมเป็นลูกผสมที่น่าสนใจ แต่ก็เคยพบมีคนนำมาขาย และเรียกว่าเอื้องแสด ตอนนั้นก็เห็นแปลกที่ลำอ้วนสั้น แต่ก็ยังนึกว่าเป็น Dendrobium unicum Seidenf. ต่อมาเห็นมีคนพูดถึงเอื้องครั้งแสดน้อยในอินเตอร์เน็ต โดยใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Dendrobium lanyaiae ก็เลยค้นดูใน google ก็พบจำนวนมากครับ ในเว็บของ IOSPE บอกไว้ชัดว่าชื่อที่ถูกเป็น Dendrobium lamyaiae Seidenf. โดยบอกว่าที่มาของชื่อนี้ก็เนื่องจากพบบนต้นลำไย (lamyai) ส่วนคำว่า Dendrobium lanyaiae เป็นคำที่สะกดผิด จากนั้นก็เลยตามไปดูในเว็บของ Kew garden อีกที ซึ่งเป็นเว็บที่รวบรวมชื่อที่ถูกต้องไว้ทั้งหมด ในที่สุดก็พบว่าชื่อที่ถูกต้องเป็น Dendrobium lamyaiae Seidenf. จริงๆ ชื่อ Dendrobium lanyaiae ไม่รู้ว่าใครสะกดผิดเป็นคนแรก แล้วคนอื่นก็เลยใช้ตามกันมากมาย แม้แต่คนไทยก็ยังใช้คำนี้

ก็เลยเป็นที่มาของเรื่องนี้ คืออยากให้คนไทยสะกดชื่อวิทยาศาสตร์ของเอื้องแสดน้อยให้ถุกต้อง เป็น Dendrobium lamyaiae Seidenf. และเพื่อให้จำง่ายและเป็นเกียรติแก่ภาษาไทย เพราะเขาก็ไม่ได้ใช้คำว่า longan ซึ่งเป็นชื่อที่ฝรั่งเรียกลำไยแต่อย่างใด ไม่อย่างนั้นเอื้องครั่งแสดน้อยอาจจะมีชื่อว่า Dendrobium longanum ไปแล้ว ดังนั้นคนไทยเราก็น่าจะเรียกว่าเอื้องลำไย หรือเอื้องแสดลำไยเสียเลย ไหนๆ ฝรั่งอุตส่าห์ใช้คำว่าลำไยในการตั้งชื่อแล้ว เราก็ไม่น่าจะเรียกเอื้องแสดน้อย เดาว่าที่เราใช้คำว่าเอื้องแสดน้อย เพราะดูชื่อวิทยาศาสตร์ที่สะกดผิด ทำให้ไม่ทราบว่าคำนี้มาจากคำว่าลำไยในภาษาไทยนั่นเอง คงจะนึกว่าเป็นคำอะไรก็ไม่รู้ไปเสีย

(รูปทั้งหมดค้นหาจาก internet)

Comment

Comment:

Tweet


หายไปนานเลยนะครับพี่พ่อหมีกลับมาทำให้ปอนได้ความรู้และสวยงามมากๆ ครับ... ชื่อมันเพี้ยนได้ทุกภาษาจริงๆ sad smile confused smile
#1 by ปอนปอน At 2009-08-22 23:05,