เหลือกล้วยไม้ในกลุ่มเอื้องสาย หรือ section Eugenanthe หรือ Dendrobium อีกหลายชนิด เท่าที่มีในประเทศไทย เนื่องจากเป็นกล้วยไม้กลุ่มใหญ่ทีเดียว ต้นแรกที่จะพูดถึงในคราวนี้ได้แก่ เอื้องสีตาล Dendrobium heterocarpum
Lindl. ดอกเป็นช่อ 2-3 ดอก มีกลีบสีนวล ไม่ถึงกับขาว กลีบปากเรียวยาว
มีสีเหลืองและมีลายสีน้ำตาลแดง ดูไม่ค่อยเหมือนเอื้องสายสักเท่าใด
ทั้งลำต้นก็ค่อนข้างสั้น และออกดอกเร็วกว่าเอื้องสายอื่นๆ
คือประมาณปลายเดือนธันวาคม ถึงต้นเดือนมกราคม ยังไม่ทันหายหนาว
(รูปจากเว็บไซต์)
อีกชนิดหนึ่งที่มีลำต้นค่อนข้างสั้น บางต้นยาวแค่ 10-15 ซม. เท่านั้น ดอกเป็นช่อ 2-4 ดอก กลีบก็ยาวเรียว สีส้มสด ปากยาวรี ดูรวมๆ ไม่ค่อยเหมือนเอื้องสายสักเท่าใดเหมือนกัน ได้แก่ เอื้องครั่งแสด Dendrobium unicum Seidenf.
อีกชนิดหนึ่งที่มีสีส้มคล้ายเอื้องครั่งแสด มีชื่อ Dendrobium seidenfadenii Seng. & Bockem. มีกลีบยาวกว่า ยังไม่เคยเห็นดอก จึงไม่มีให้ดู
สามชนิดนี้น่าจะมีความใกล้ชิดกัน ทั้งขนาดต้นที่สั้น กลีบดอกเรียวยาว กลีบปากยาวรี
มีเอื้องสายอีกกลุ่มหนึ่งที่มีสีเหลือง ดอกคล้ายกล้วยไม้กลุ่มเอื้องคำ section Callista ไม่นับรวมเหลืองจันทบูร ซึ่งอยู่ในกลุ่มเดียวกันพวก Dendrobium nobile แม้ว่าจะมีสีเหลืองทั้งดอก ที่กล่าวว่าดอกคล้ายพวก Callista คือ กลีบดอกกลมหรือรีเกือบกลม ปลาายมน กลีบปากผายกลม ผิวคล้ายกำมะหยี่ โดยรวมๆ แล้วคล้ายเอื้องคำหรือเอื้องผึ้ง ลองดูชนิดเดียวที่มีอยู่ คือเอื้องคำปอน Dendrobium dixanthum Rchb. f. ซึ่งมีลำยาวถึง 30 ซม. หรือกว่านั้น ออกดอกเป็นช่อ 2-4 ดอก
ยังมีอีกชนิดหนึ่งที่มีสายยาว ดอกเป็นช่อ 2-3 ดอก ดอกคล้ายเอื้องคำ แต่มีแต้มสีน้ำตาลเข้ม 2 แต้ม ได้แก่เอื้องสายมรกต Dendrobium chrysanthum Lindl. และยังมีอีกบางชนิด มักจะมีดอกเป็นช่อ จำนวนค่อนข้างมาก บางชนิดมีมากกว่า 4 ดอกก็มี
มีเอื้องสายอีกกลุ่มหนึ่งที่มีดอกใหญ่สีขาว ปากกลมผาย มีแต้มสีแดงเลือดหมู 2 แต้ม ได้แก่เอื้องผาเวียง Dendrobium albosanguineum Lindl. ซึ่งมีดอกในช่อจำนวน 1-2 ดอก อีกชนิดหนึ่งดอกคล้ายกัน มีสีขาวหรือครีม มีจำนวนช่อน้อย มีดอกในช่อจำนวนมาก ถึง 20 ดอกก็มี ได้แก่ เอื้องช้างน้าว หรือเอื้องตาควาย Dendrobium pulchellum Roxb. ex Lindl.
(รูปจากเว็บไซต์)
อีกชนิดหนึ่งที่มีลำต้นค่อนข้างสั้น บางต้นยาวแค่ 10-15 ซม. เท่านั้น ดอกเป็นช่อ 2-4 ดอก กลีบก็ยาวเรียว สีส้มสด ปากยาวรี ดูรวมๆ ไม่ค่อยเหมือนเอื้องสายสักเท่าใดเหมือนกัน ได้แก่ เอื้องครั่งแสด Dendrobium unicum Seidenf.
อีกชนิดหนึ่งที่มีสีส้มคล้ายเอื้องครั่งแสด มีชื่อ Dendrobium seidenfadenii Seng. & Bockem. มีกลีบยาวกว่า ยังไม่เคยเห็นดอก จึงไม่มีให้ดู
สามชนิดนี้น่าจะมีความใกล้ชิดกัน ทั้งขนาดต้นที่สั้น กลีบดอกเรียวยาว กลีบปากยาวรี
มีเอื้องสายอีกกลุ่มหนึ่งที่มีสีเหลือง ดอกคล้ายกล้วยไม้กลุ่มเอื้องคำ section Callista ไม่นับรวมเหลืองจันทบูร ซึ่งอยู่ในกลุ่มเดียวกันพวก Dendrobium nobile แม้ว่าจะมีสีเหลืองทั้งดอก ที่กล่าวว่าดอกคล้ายพวก Callista คือ กลีบดอกกลมหรือรีเกือบกลม ปลาายมน กลีบปากผายกลม ผิวคล้ายกำมะหยี่ โดยรวมๆ แล้วคล้ายเอื้องคำหรือเอื้องผึ้ง ลองดูชนิดเดียวที่มีอยู่ คือเอื้องคำปอน Dendrobium dixanthum Rchb. f. ซึ่งมีลำยาวถึง 30 ซม. หรือกว่านั้น ออกดอกเป็นช่อ 2-4 ดอก
ยังมีอีกชนิดหนึ่งที่มีสายยาว ดอกเป็นช่อ 2-3 ดอก ดอกคล้ายเอื้องคำ แต่มีแต้มสีน้ำตาลเข้ม 2 แต้ม ได้แก่เอื้องสายมรกต Dendrobium chrysanthum Lindl. และยังมีอีกบางชนิด มักจะมีดอกเป็นช่อ จำนวนค่อนข้างมาก บางชนิดมีมากกว่า 4 ดอกก็มี
มีเอื้องสายอีกกลุ่มหนึ่งที่มีดอกใหญ่สีขาว ปากกลมผาย มีแต้มสีแดงเลือดหมู 2 แต้ม ได้แก่เอื้องผาเวียง Dendrobium albosanguineum Lindl. ซึ่งมีดอกในช่อจำนวน 1-2 ดอก อีกชนิดหนึ่งดอกคล้ายกัน มีสีขาวหรือครีม มีจำนวนช่อน้อย มีดอกในช่อจำนวนมาก ถึง 20 ดอกก็มี ได้แก่ เอื้องช้างน้าว หรือเอื้องตาควาย Dendrobium pulchellum Roxb. ex Lindl.
